Armoezaaiers

Je ziet het verkeerd zegt Norridine, het jongetje dat je brood wegnam heeft het niet in twee gedeeld om jou nog wat te laten, hij heeft enkel genomen wat hij zelf nodig had. Dus toch geen echte communie, dat zou te schoon geweest zijn. Er zijn nog al wat ronddolende mensen zichtbaar in het straatbeeld van Marokko. Het zijn mensen die over de grens gegaan zijn in het marihuanagebruik en definitief geflipt zo had Youssef  me uitgelegd, hetgeen bevestigd wordt door Norridine. Veel minder dan bij ‘jullie’ is hier sprake van psychiatrische opvang, homes voor gehandicapten, opvang van verslaafden. Maar zij worden door de samenleving, in de hoeken en dekanten, mee gedragen zodat ze overleven.

Jawohl

Na nog maar eens de reis Imzouren -Nador, zo’n 180 km , nu evenwel voor het eerst onder een stralende zon, aangekomen voor een laatste stop bij de gastfamilie in Nador. Terechtgekomen midden een familievergadering van vrouwen zodat ik even in het salon apart gezet werd. Niet lang echter want het was nu de beurt aan de grootvader om me in zijn huis in Nador te ontvangen. In 1954 naar Barcelona vertrokken om zwart en daarna wit in de bouw te werken had hij vast werk kunnen vinden bij de gemeente in Frankfurt voor onderhoud van sportinfrastructuur. Een quasi volledig pensioen opgebouwd in openbare dienst geeft Achmed de ruimte om comfortabel te leven en te pendelen tussen Duitsland en Marokko. Met fotoboek en tinnen schotels van 25 jaar dienst kreeg ik inkijk in een gans migrantenleven waarbij ik tot tevredenheid van Achmed, m’n beste Duits kon bovenhalen. Het doet evenwel vreemd aan een Marokkaanse Duitse burger, want intussen de Duitse nationaliteit verkregen, met Duitse grundlichkeit ontvangen te worden. Jawohl was hierbij een veel gebruikt woord om aan te geven wat ik te doen had, aan tafel te gaan en om me wegwijs te maken in zijn mooie stek waar ik een verdiep ter beschikking kreeg om nog een laatste hand te zetten aan het overzicht van de concentratie- en vernietigingskampen die breed uitgespreid over Duitsland en Polen miljoenen mensen in de vernietiging gebracht hebben. In Duitsland heeft de immigratie, ook door Marokkaanse burgers, het gat ingedekt dat de oorlog geslagen heeft en meer dan elders, migranten in de gewone tewerkstelling gebracht. Of Achmed iets gemerkt heeft van wat Duitsland in de 2de wereldoorlog in de kampen heeft aangericht, of daar ooit over gepraat is. Van Hitler moet niemand nog iets hebben, weet Achmed me te verzekeren, maar ik stel vast dat het gat in de mankracht, gemakkelijker te dichten is geweest dan het gat in het geheugen of het ‘geweten’ van het Duitse volk.

Melilla

Sinds Hong-Kong onafhankelijk geworden is zouden het Spaanse eiland Sebda voor El Hoceima en de Spaanse enclave in Marokko Melilla de enige overblijfsels zijn van koloniaal territorium op het grondgebied van soevereine landen. Het is een indicator voor de mate waarin Marokko nog niet als soevereine democratie functioneert. Met taxi tot aan de grenspost met Melilla gevoerd en dan te voet verder voor de papierafhandeling. De enige vertraging wordt veroorzaakt door de winning-goal van Barcelona die de beambte er toe brengt recht naar het dichtstbijzijnde café te spurten voor de vijfvoudige herhaling van de goal. En dan stonden we aan de Europese kant van Afrika, Mellilla, een zakdoek groot, drie uur te vroeg voor de afvaart die evenwel om voor mij onduidelijke redenen vervroegd werd met één uur en twintig minuten. Een kwartier nadat ik op  boot was zag ik het land al bewegen. Of had ik me van uur vergist. Of was daar het Spaans uur al van toepassing en had de boot veertig minuten vertraging. Ik zal het niet weten.

Malaga

Bij de heenreis een plannetje van Malaga meegenomen, maar om acht uur in de ochtend, na een korte en niet al te comfortabele nacht op uitgespreide kussens in de toeristenklasse, was Malaga nog een en al rust. Malaga, geboortestad van Picasso, zou me een ganse dag moeten herbergen, maar er is nergens plaats om je bagage onder te brengen, zo had bompa Achmed me al duidelijk gemaakt. Naar het oude staddeel getrokken en in een hotel gevraagd of ik me in de cafetaria kon installeren met beschikking over elektriciteit. Dus nog een stevige slag geslagen in het linken van de namen van Getuigen aan de fiches met de bio-bibliografische gegevens en om 17h de bus genomen naar het vliegveld, een 15-tal km buiten de stad. De vertraging door tegenwind van het Virgin-vliegtuig werd op de terugweg vlot ingehaald zodat op tijd in Zaventem werd geland, 112 € heen en terug, first-minut boeking, taksen inbegrepen.

Marokko loves Adelkarim-El-Khatabbi?

Bij het vertrek uit Nador van Mouna nog een boek gekregen van de “Association Socio_Culturelle du bassin Meditteranéen” over de “Vorming van de huidige generatie in solidariteit” onder Koninklijke bescherming van Hassan II en Prins Moulay Rachid. In het boek wordt verslag gedaan van verschillende toespraken over de Spaans-Marokkaanse relaties,  de kwesties Melilla en Sebda, maar ook, en tot mijn verwondering, huldeblijken voor Adelkarim-El-Khattabi, met vermelding van gans zijn familie, zijn militantisme en voorbeeldfunctie voor de nationale soevereiniteit van Marokko, die, zo lezen we, vliegend over de Pyreneeën en Frankrijk, verder gezet is geworden in de Groene Marsvoor de bezetting van de Westelijke Sahara. Zou Abdelkarim daar gelukkig mee zijn, of zou hij het Polisario steunen in hun onafhankelijkheidsstrijd? Bij een volgend bezoek aan Marokko zeker de kwestie van de Westelijke Sahara en de MINURSO (de UNO-tussenkomst voor een referendum over de eventuele onafhankelijkheid van de Westelijke Sahara) aankaarten. En hoe zit dan  met de Marokkaanse staat die de gedachte van Abdelkarim-El-Khattabi wil wegmoffelen? Zo te zien is er nu toch sprake van een zekere erkenning, of is het recuperatie?

Cultuurschok                                                                    

Terugkomen in België was een grotere cultuurschok dan m’n deelname aan het Marokkaanse leven. In België kwam ik midden de allochtonenstorm terecht, het racisme en de moorden, begrepen in de logica van een jarenlange haat die door het VB in het hoofd werd gezaaid en uit de ogen van honderdduizenden Vlamingen heeft gevlamd. De collectieve verantwoordelijkheid van de kiezers voor het VB staat buiten kijf, zoals ook de kiezers voor de Nationaal-Socialistische partij mede het Nazisme en de 2de wereldoorlog hebben doen ontstaan. Maar De Gucht en andere De Crems die met zovele anderen het stemrecht voor vreemdelingen hebben geamputeerd en haar democratische kracht ontnomen hebben zich evenzeer bezondigd aan ‘racistische’ motieven of opportunistisch gedrag om aan het latente racisme tegemoet te komen. Er bestaan momenteel twee soorten burgers in ‘democratisch’ België: deze met ‘stemplicht’ en deze met ‘stemrecht’, dus die zich eerst moeten inschrijven en verklaringen ondertekenen, de democratische plicht voor iedereen behalve voor de vreemdelingen, die hebben enkel stemrecht.  - Nergens evenwel het engagement gehoord om binnen de kortste keren, zoals bij de wapenwet, de stemplicht in te voeren voor alle op het Belgische grondgebied verblijvende personen, ook de ‘vreemdelingen’. - Nergens een serieuze analyse van de ideologische (nationaalsocialistische) achtergrond, van de structuur, de partijkaders, het programma en een goed deel van de VB-sympathisanten en aanhang. Zou het niet elementair zijn om 'La face cachée du Vlaams Blok',  RTB-reportage van Jean-Claude Defossé van 2004 uit te zenden op de VRT. Nu de RTB journalisten in proper Nederlands Di Rupo mogen uitkleden in Terzake, mag dat toch ook eens gebeuren met De Winter? - Evenmin wat gehoord over de hervorming van de sancties en straffen in scholen waarbij de herstelgerichte aanpak (Hergo) gedegen alternatieven kan bieden voor het oog om oog, tand om tand principe van nu dat niets met pedagogie te maken heeft. - Evenmin iets gehoord over het opleggen van quota’s bij aanwervingen, minstens sectoraal, zodat bv de Marokkaans-Belgische bouwvakkers die in het Waasland en in Tetouan een erg ingrijpende en ondersteunende opleiding en ervaring meekregen ,enige hoop op werk kunnen koesteren. Aan hun Lokerse en Sint-Niklase tongval zal het niet gelegen hebben, want taal is voor hen, voortgaande op de Terzake-reportages en Humo, geen probleem. - En ook niets gehoord over de pedagogische klik die nodig is in het hoofd van de tienduizenden leerkrachten om de nieuwe Belgen en de ‘vreemdelingen’ eindelijk eens ook als ‘hun’ kinderen te aanvaarden en er alles voor te doen. Deze declic is misschien wel het meest essentiële dat dient te gebeuren, het latente of manifeste racisme in het hoofd van degenen die onderwijs verstrekken en van het CLB dat er op moet toezien dat elkeen gelijk behandeld worden, en die wat de ‘allochtonen’ betreft, de voor hen negatieve rekening moeten aangrijpen om aan een grondig zelfonderzoek te doen. Niets daarover, behalve dan misschien de nog altijd eenzaam roepende Abou Jah Jah in de woestijn van de betweterigheid en afwezigheid van academici uit de sociale wetenschappen (*), maar waarom roept die dan weer op om niet mee te doen aan de stille mars. Zo is het altijd wat. Vilvoorde,
24 mei 2006 (*) We hebben het hier over universiteiten en wetenschappelijke instituten en niet over de petitie op initiatief van een aantal vooral jongere academisch geschoolden.